Nieuws

Wat zijn de uitdagingen van multicultureel onderwijs?

17-01-2017

Orhan Agirdag: “Zijn de ongelijke kansen in het onderwijs een kwestie van thuistaal? Kwestie van intelligentie? Kwestie van sociale achtergrond?”

Een vaststelling: de ongelijkheid in het onderwijs is problematisch. En daarmee doelen we niet op de individuele verschillen (die zullen er altijd zijn), maar wel op de ongelijkheid gerelateerd aan aspecten waar kinderen niet voor gekozen hebben zoals huidskleur. Kunnen we spreken van een etnische ongelijkheid in het onderwijs? Kan m.a.w. je etnische achtergrond bepalend zijn voor je onderwijsprestaties? Onderzoek toont het volgende aan:    

  • Allochtone kinderen blijven procentueel gezien vaker zitten dan autochtone kinderen. 
  • Autochtone kinderen presteren gemiddeld beter dan bijv. Marokkaanse of Turkse kinderen. 
  • 55% van de allochtone jongeren zit in het BSO tegenover 25% van de autochtone jongeren. 
  • Slechts 14% van de allochtone jongeren nemen deel aan het Hoger Onderwijs tegenover 64% van de autochtone jongeren. 

Dat zijn geen nieuwe cijfers, maar hoe komt dit? Prof. Dr. Orhan Agirdag van de KU Leuven gaf zijn visie op multicultureel onderwijs tijdens een studiedag van Studio Globo voor docenten van de lerarenopleiding.

Orhan Agirdag deed verschillende onderzoeken en hiervoor bekeek hij o.a. de relatie met de sociale achtergrond, de intelligentie en de thuistaal. De kans op zittenblijven daalt naarmate je afkomst sociaal economisch beter is, maar toch blijven 17% van de rijke allochtone kinderen zitten t.o.v. 5% van de rijke autochtone kinderen. 

Ook de kwestie van intelligentie werd bekeken. Het is misschien provocatief, maar dit leeft soms bij sociaal psychologen. Intelligentie doet er inderdaad toe, maar evenveel voor allochtone als voor autochtone kinderen. Dit verklaart dus ook niet de ongelijkheid. 

Ook de thuistaal blijkt niet zo’n belangrijke rol te spelen bij ongelijkheid. Heeft de schoolsegregatie er dan iets mee te maken dat kinderen ongelijk presteren? Heeft het feit of je naar een 'blanke' of 'concentratieschool' gaat impact op de onderwijsprestaties? Uit zijn onderzoek blijkt dat de kleur op school op geen enkele wijze gerelateerd is aan leerwinst. Een 'concentratieschool' heeft geen negatieve effecten op onderwijsprestaties en kan dus ook geen ongelijkheid verklaren. Een verklaring hiervoor kan zijn dat leerkrachten in concentratiescholen meer gespecialiseerd zijn in diversiteit, meer ervaring hebben met differentiatie en dat de extra GOK/SES-financiering gewerkt heeft. 

Het maakt voor de leerprestaties wél iets uit hoe we multiculturaliteit inbedden in het curriculum. Multicultureel onderwijs is een gegeven met verschillende lagen of niveaus:  

  • Niveau 1: Anekdotisch werken, bv. het veranderen van namen in de leerboeken van Jan naar Mohammed. Dit is een zeer beperkte manier van multicultureel onderwijs.
  • Niveau 2: Folkloristisch werken, bv. een couscousavond die de school organiseert; Met dit niveau moeten we opletten dat we een andere cultuur op deze manier niet gaan banaliseren.
  • Niveau 3: Lerarenteam moet divers zijn of de competenties hebben om met de diversiteit om te gaan.
  • Niveau 4: Actief vooroordelen bestrijden, bv. racistische opmerkingen van leerlingen niet onder tafel vegen, maar hierover actief in discussie gaan.
  • Niveau 5: Curriculuminhoud: wat onderwijzen we? Spreken we bijvoorbeeld over de ontdekking of de verovering van Amerika?
  • Niveau 6: Pedagogie: hoe onderwijzen we? Dit is het moeilijkst realiseerbaar …

Ten slotte gaf Orhan ons nog mee dat multicultureel onderwijs een beleid moet zijn van alle scholen, niet enkel van ‘concentratiescholen’. In de praktijk zien we ook vooral dat scholen zich op niveau 1 en 2 toespitsen, maar dan spreken we niet van een horizontale inbedding van multicultureel onderwijs. 

Bekijk de volledige uiteenzetting van Orhan.