Nieuws

Gastvrijheid voorbij - over codewisseling

26-03-2018

In ons inleefatelier “Wonen op het Dak” in Brussel zijn wij niet altijd de even makkelijke gastheren of gastvrouwen voor onze bezoekers uit het 4e en 5e leerjaar. We ontvangen hen wel met open armen, zetten onze materialen vooraf netjes klaar, maken verse muntthee en organiseren tal van kleine muzikale activiteiten die ze samen in kleine groepjes zo zelfstandig mogelijk uitvoeren. Deze samenwerkingsopdrachten resulteren in een kleine dans- of theatervoorstelling, een muzieknummer of een lekkere fruitsla.  Maar voordien maakten we het hen niet gemakkelijk.

We maken de groepjes niet al te groot en faciliteren onze gasten optimaal. De dansstudio heeft een podium met gordijnen en kleurige spots, de keuken is volledig uitgerust en de rappers krijgen 3 versterkte microfoons ter beschikking.  Met vallen en opstaan ontstaat er spontaan in elk groepje een intern huishoudelijk reglement van geschreven en ongeschreven regels. Zo is Sadia bijvoorbeeld de sturende bron van ideeën, en zorgt Nil ervoor dat de opdracht goed opgevolgd wordt. Karim bedient dan weer het licht. Karel mag de grapjas wezen terwijl Roald presenteert. En bij de derde beat begint de eerste dansmove van Tenzin. Deze samenwerking is niet altijd een evidente zaak. Soms gaat alles vanzelf en soms is het zwoegen en ploegen.

Zulke prestaties verdienen al een applaus op zich. Maar al snel verstoren wij hun spel, gooien we hun zelf opgebouwde reglement danig overhoop.  Want de dansers moeten plots verhuizen naar het circus waar de circusartiesten hun eigen show draaien.  Ze moeten er de twee acts  integreren in een nieuw spektakel, en dat binnen dezelfde tijd die ze ook voor hun eerste opdracht kregen. De bezoekers moeten zich aanpassen aan het nieuwe decor waar er geen spots of gordijnen te bespeuren zijn. De gastheren voelen dan weer dat hun eigen mooie show in het gedrang komt.  Het eerste contact verloopt dan ook nogal onwennig.

Daarna kan het aftasten beginnen, iets dat meestal gepaard gaat met de nodige chaos. Danseres Sadia moet nu bijvoorbeeld haar leidinggevende plaats delen met Alessia. De trapeze verhindert dan weer het lichtwerk van Karim. En wat met die derde beat als begin van Tenzins dansmove?  

Ze moeten nu niet enkel hun individuele verschillen op elkaar afstemmen, maar ook elkaars regels en afspraken. Die regels zijn voor de één een evidentie, maar voor de andere nogal een opgave. Ook die afstemming is een proces van vallen en opstaan. Net zoals in ons dagelijks leven.  Denk maar aan jouw collega die je niet helemaal begrijpt. Of aan het taaldilemma aan de schoolpoort bij een papa die enkel Arabisch spreekt.  Wij worden allemaal uitgedaagd om diverse verbale en non-verbale codes in interacties tussen mensen te ontcijferen en flexibel te hanteren. En dat gaat gepaard met frustratie. Het kraakt, botst, het schuurt!

Laat het maar volop schuren, want dat impliceert tweezijdigheid*. Vertrekkende van een gelijkwaardige wisselwerking lijkt voor ons de dialoog de enige manier om tot een echte samenwerking te komen. Vanuit die ingesteldheid begeleiden we de groepjes verder in hun samenwerking. Meestal loopt dit avontuur op het Dak goed af. De kinderen vinden het misschien makkelijker om samen te werken in een kleine groep, maar uiteindelijk toch wel leuker en gezelliger in de grote groep. Het uiteindelijke resultaat is rijker en veelzijdiger. Het trainen in deze codewisseling en flexibiliteit zijn essentiële vaardigheden om positief te kunnen omgaan met diversiteit.  Laat het dus soms maar lekker schuren!

 * uit Opiniestuk "Laat cultuur de plek zijn waar het mag schuren”  Geert Drion, Volkskrant 9/9/2016

 

Dit artikel verscheen in Wereldreis. Foto: Liesbet De Pooter.